Psikiyatrist tıp fakültesi ve psikiyatri uzmanlık eğitimi almış hekimdir; tıbbi değerlendirme yapabilir ve gerekli durumlarda ilaç reçete edebilir. Psikolog psikoloji lisans mezunudur. Klinik psikolog ise ek klinik psikoloji yeterliğine sahiptir ve yetki kapsamına göre psikolojik değerlendirme ve psikoterapi alanında çalışabilir. Psikologlar ve klinik psikologlar ilaç reçete edemez.

Psikolog, Klinik Psikolog ve Psikiyatrist Aynı Meslekler Değildir

Psikolog ve psikiyatrist kavramlarının günlük dilde birbirinin yerine kullanılması yaygındır. Oysa iki mesleğin eğitim yolu ve yetki alanı farklıdır. Türkiye'de ayrıca psikolog ile klinik psikolog arasında da önemli bir ayrım bulunur.

Bu nedenle ruh sağlığı alanında destek ararken yalnızca “psikolog mu, psikiyatrist mi?” sorusuna değil, görüşeceğiniz kişinin eğitimine ve mesleki unvanına da bakmak gerekir.

Psikolog kimdir?

Psikolog, üniversitelerin psikoloji lisans programından mezun olan kişidir. Psikoloji eğitimi; insan davranışı, duygu, düşünce, gelişim, öğrenme ve benzeri alanları kapsar.

Ancak psikoloji lisans mezunu olmak ile klinik psikolog olmak aynı anlama gelmez. Klinik alanda yapılabilecek uygulamalar kişinin ek eğitimi, yeterliği ve mevzuattaki görev kapsamıyla ilişkilidir.

Klinik psikolog kimdir?

Klinik psikolog, klinik psikoloji alanında gerekli lisansüstü eğitim ve yeterliği bulunan sağlık meslek mensubudur.

Klinik psikologlar mesleki kapsamları içinde psikolojik değerlendirme yapabilir ve ilgili mevzuat ile eğitimlerinin izin verdiği çerçevede psikoterapi uygulamalarında bulunabilirler.

Klinik psikolog hekim değildir. Bu nedenle ilaç reçete etmez ve tıbbi tedavi planlamaz.

Psikiyatrist kimdir?

Psikiyatrist, tıp fakültesini tamamladıktan sonra Ruh Sağlığı ve Hastalıkları alanında uzmanlık eğitimi alan hekimdir.

Tıp eğitimi nedeniyle ruhsal belirtilerin yanında bedensel hastalıkları, kullanılan ilaçları ve belirtilerin olası tıbbi nedenlerini de değerlendirebilir. Gerekli gördüğünde tetkik isteyebilir, tıbbi tanı koyabilir ve ilaç tedavisi planlayabilir.

Psikiyatristler yalnızca ilaç tedavisiyle çalışmak zorunda değildir. İlgili psikoterapi eğitimi ve yetkinliğine sahip psikiyatristler psikoterapi de uygulayabilir.

Psikolog ile Psikiyatrist Arasındaki Temel Farklar

Özellik Psikolog Klinik Psikolog Psikiyatrist
Temel eğitim Psikoloji lisansı Klinik psikoloji yeterliği içeren eğitim Tıp fakültesi ve psikiyatri uzmanlığı
Hekim mi? Hayır Hayır Evet
İlaç reçete edebilir mi? Hayır Hayır Evet
Tıbbi tanı koyabilir mi? Hayır Hayır Evet
Psikolojik değerlendirme Eğitim ve görev kapsamına bağlıdır Mesleki kapsam içinde yapabilir Psikiyatrik ve tıbbi değerlendirme yapabilir
Psikoterapi Eğitim ve yetki kapsamı ayrıca değerlendirilmelidir Mevzuat ve mesleki yeterlik kapsamında uygulanabilir İlgili eğitim ve yetkinlikle uygulanabilir

Bu tablo iki meslek arasında bir üstünlük sıralaması göstermez. Fark, kişinin ihtiyacına hangi mesleki yaklaşımın daha uygun olduğuyla ilgilidir.

Psikolog İlaç Yazabilir mi?

Hayır. Psikologlar ve klinik psikologlar hekim değildir ve ilaç reçete etme yetkileri bulunmaz.

Ruhsal bir sorun için ilaç tedavisinin gerekli olup olmadığına ilişkin tıbbi değerlendirme psikiyatrist tarafından yapılır. Psikiyatrist gerekli görürse ilaç tedavisi başlayabilir, değiştirebilir veya izleyebilir.

Bu ayrım önemlidir çünkü psikolojik destek ile tıbbi tedavi aynı şey değildir. Bazı kişiler yalnızca psikoterapi veya psikolojik destekten yararlanırken bazı durumlarda psikiyatrik değerlendirme, ilaç tedavisi veya her iki yaklaşım birlikte gerekebilir.

Psikolog ve Psikiyatrist Psikoterapi Yapabilir mi?

“Psikolog terapi yapar, psikiyatrist ilaç verir” şeklindeki yaygın ifade konuyu fazla basitleştirir.

Klinik psikologlar eğitimleri, yetkinlikleri ve mevzuattaki mesleki kapsamları çerçevesinde psikoterapi uygulayabilir. Her psikoloji lisans mezununun ise yalnızca diploması nedeniyle bütün psikoterapi yöntemlerini uygulama yeterliğine sahip olduğu varsayılmamalıdır.

Psikiyatristler de gerekli psikoterapi eğitimini almışlarsa psikoterapi uygulayabilir.

Bu nedenle psikoterapi için profesyonel seçerken yalnızca meslek unvanına değil, ilgili alandaki eğitimine ve çalışma kapsamına da bakmak gerekir.

Psikolojik Tanı ve Değerlendirmede Yetkiler Nasıl Ayrılır?

Psikolojik değerlendirme ile tıbbi tanı aynı kavram değildir.

Klinik psikolog; görüşme, gözlem ve yetkin olduğu psikolojik değerlendirme araçlarından yararlanarak kişinin psikolojik işlevlerini değerlendirebilir.

Psikiyatrist ise hekim olarak belirtileri tıbbi açıdan değerlendirebilir, ayırıcı tanı yapabilir ve psikiyatrik hastalık tanısı koyabilir. Gerektiğinde belirtilerin bedensel bir hastalık, kullanılan ilaçlar veya başka bir tıbbi durumla ilişkisini de araştırabilir.

Bu nedenle özellikle belirtilerin altında tıbbi bir neden bulunabileceği düşünülen durumlarda psikiyatri değerlendirmesi önem kazanır.

Psikoloğa mı Psikiyatriste mi Gitmeliyim?

Tek bir belirti listesine bakarak herkes için aynı başvuru noktası belirlenemez. Hangi profesyonelin daha uygun olduğu yaşanan güçlüğün niteliğine, şiddetine, kişinin işlevselliğine ve tıbbi değerlendirme ihtiyacına göre değişebilir.

Klinik psikologla görüşme düşünülebilecek durumlar

Duyguları anlamlandırma, stresle baş etme, ilişkisel güçlükler, yaşam değişiklikleri, kaygılar, davranış örüntüleri veya kişisel gelişim gibi konularda psikolojik destek arıyorsanız uygun eğitim ve çalışma alanına sahip bir klinik psikologla görüşmek değerlendirilebilir.

Uşak'taki çalışma alanları, yüz yüze görüşme ve online psikolojik destek seçenekleri hakkında bilgi almak için ana sayfayı inceleyebilirsiniz.

Psikiyatri değerlendirmesinin öncelikli olabileceği durumlar

Belirtiler çok şiddetliyse, günlük işlevsellik belirgin biçimde bozulduysa, ilaç tedavisi ihtiyacının değerlendirilmesi gerekiyorsa veya yaşanan durumun tıbbi bir nedeni olabileceği düşünülüyorsa psikiyatri değerlendirmesi öncelikli olabilir.

Gerçeklikle bağın belirgin biçimde bozulduğu durumlar, ağır taşkınlık veya kontrol kaybı, kendine ya da başkasına zarar verme riski gibi acil tablolar ise rutin psikolojik görüşme beklenmeden acil sağlık değerlendirmesi gerektirir.

Hangi alana başvuracağınızdan emin değilseniz bu durum iki meslek arasında seçim yapamadığınız için yardım alamayacağınız anlamına gelmez. Ruh sağlığı profesyonelleri ihtiyaç halinde birbirlerine yönlendirme yapabilir.

Psikolog ve Psikiyatrist Birlikte Çalışabilir mi?

Evet. Psikolojik ve psikiyatrik destek birbirinin alternatifi olmak zorunda değildir.

Bazı durumlarda psikiyatrist tıbbi değerlendirme ve ilaç tedavisini yürütürken klinik psikolog psikoterapi sürecini sürdürebilir. Gerektiğinde profesyoneller, kişinin bilgisi ve uygun mesleki sınırlar dahilinde koordineli biçimde çalışabilir.

Örneğin ilaç tedavisi gerektiren bir ruhsal hastalıkta yalnızca ilaç kullanılması veya yalnızca psikoterapi uygulanması yerine kişinin ihtiyacına göre farklı yaklaşımlar birlikte değerlendirilebilir.

Buradaki karar kişiye özel profesyonel değerlendirmeye dayanmalıdır.

Uzman Seçerken Unvandan Başka Nelere Bakılmalı?

Bir ruh sağlığı profesyoneli seçerken yalnızca “psikolog” veya “psikiyatrist” unvanına bakmak yeterli değildir.

Özellikle şu noktaları incelemek yararlı olabilir:

  • Eğitim geçmişi ve mesleki unvanı

  • Başvurduğunuz konuyla ilgili çalışma alanı

  • Psikoterapi uygulanacaksa ilgili terapi yaklaşımına ilişkin eğitimi

  • Süreci, gizliliği ve profesyonel sınırları nasıl açıkladığı

  • İlaç veya tıbbi değerlendirme gerektiğinde uygun yönlendirme yapabilmesi

  • Sorularınıza açık ve anlaşılır yanıt verebilmesi

Klinik Psikolog Tansu Yavuz'un psikoloji ve klinik psikoloji eğitimine ilişkin bilgileri Hakkımızda sayfasında inceleyebilirsiniz.

Uşak'ta yüz yüze veya uygun koşullarda online psikolojik görüşme hakkında bilgi almak ve görüşme zamanı planlamak için randevu sayfasını kullanabilirsiniz.